Njoftim

1 Prill, 2021

Cigaret elektronike

olivemedical Kërkime, Lajme, Mjekësi, Blogu, Njoftim Shkruaj koment

Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) kanë këshilluar kundër përdorimit të cigareve elektronike ose produkteve të avullimit të marra nga burime joformale ose të paligjshme (p.sh. miq, tregtarë në rrugë) ose që janë modifikuar në mënyra që nuk synojnë nga prodhuesi. Ky paralajmërim vjen pasi numri në rritje i cigareve elektronike, ose avullimit, përdorimi i produktit dëmtimet e mushkërive të shoqëruara (EVALI-VAPI -semundjet e mushkerive te lidhura me avullimin ) dhe vdekjet po raportohen qdo dite .Hetimi për shkakun specifik të EVALI-VAPI po vazhdon. Disa pacientë raportuan përdorimin e të dy produkteve që përmbajnë THC (tetrahidrocannabinol, përbërës që ndryshon veprimin e marijuanës) dhe produkte që përmbajnë nikotinë, ndërsa të tjerët raportuan përdorimin e vetëm produkteve që përmbajnë nicotine . Të dhënat e mbledhura për substancat e përdorura me produkte të avullimit treguan se 86% e njerëzve që u sëmurën pas avullimit raportuan përdorimin e produkteve që përmbajnë THC, veçanërisht ato të marra nga miqtë, anëtarët e familjes dhe tregtarët e paligjshëm.

• Kohët e fundit CDC ka identifikuar acetatin e vitaminës E “si një lëndë shqetësuese”. Testimi laboratorik ka zbuluar se mostrat e lëngut të mushkërive nga personat me EVALI-VAPI përmbajnë të gjithë acetate të vitaminës E. Sipas CDC, kjo është dëshmi e drejtpërdrejtë e acetatit te vitaminës E që është e pranishme në vendin e dëmtimit brenda mushkërive. Acetati i Vitamines E mund të përdoret si një shtesë në cigaren elektronike, por zakonisht nuk është e shënuar si një nga përbërësit. Testimi laboratorik zbuloi gjithashtu THC në 82% të mostrave të lëngut të mushkërive, ndërsa nikotina u gjet në 62% të tyre.

• Megjithate shkaku aktual i dëmtimeve të mushkërive mbetet i panjohur, ka theksuar CDC. Deri më sot asnje përbërës nuk është provuar të jetë shkaku i sëmundjeve dhe është e mundur që substanca të shumta mund të jenë përgjegjëse.

• Sipas CDC njerëzit të cilët kishin dëmtim të mushkërive në lidhje me avullimin shkonin nga mosha 13 deri në 75 vjeç, por shumica ishin burra nën moshën 35 vjeç. Sidoqoftë, vdekjet ndodhën kryesisht tek të rriturit (moshat mesatare 53 vjeq.

• Simptomat e dëmtimit të mushkërive të lidhura me avull përfshijnë kollë, dhimbje në gjoks dhe gulçim, si dhe probleme të tretjes si dhimbje barku, nauze, të vjella dhe diarre. Simptoma të tjera përfshijnë ethe, të dridhura dhe humbje peshe prandaj këshillohen njerëzit që vazhdojnë të përdorin produkte avullimi, veçanërisht ato që përmbajnë THC, të jenë të vetëdijshëm për simptomat e dëmtimit të mushkërive dhe të kërkojnë kujdes të menjëhershëm nëse ato zhvillohen.

• Nuk ka teste specifike për diagnostikimin e dëmtimeve të mushkërive të lidhura me avullimin. Një diagnozë mund të bazohet në përdorimin e fundit të produkteve të avullimit, egzaminimin fizik, testet e imazhise dhe testet laboratorike (p.sh. pasqyra e urinës, duke përfshirë një test për THC , pasqyren e plotë të gjakut, panelin e mëlçisë dhe proteinën reaktive C për të zbuluar inflamacionin). Gjithashtu duhet të përjashtohen patologjite e tjera të mushkërive, të tilla si gripi, pneumonia etj.

• Meqenëse ende nuk dihet shkaku i dëmtimit të mushkërive, e vetmja mënyrë e sigurt për të shmangur dëmtimin është të përmbaheni nga përdorimi i të gjitha cigareve elektronike ose produkteve të avullimit. Kërkimi për të identifikuar shkaqet e mundshme vazhdon . Kur raportohen raste të dëmtimit të mushkërive atehere pacientët hulumtohen për substanca që mund të jenë faktorë kontribues. Testohen lëngjet e trupit, përfshirë lëngun nga mushkëritë (lëngu i lavazhit bronchoalveolar) dhe mostrat e indeve të mushkërive (biopsitë).

• Shkencëtarët kanë konsideruar disa teori në lidhje me shkakun e dëmtimeve të mushkërive të lidhura me avullimin. Njëra është se dëmtimi rezulton nga thithja e vitaminës E acetat. Vitamina E acetat nuk shkakton dëm kur merret si shtesë ose aplikohet në lëkurë. Por hulumtimi ka sugjeruar që acetati i vitaminës E ndikon në funksionimin e mushkërive kur thithet.

• Teoritë e tjera tregojnë për ndotës kimikë të tjerë në lëngun e avullit, siç janë vajrat, të cilat ndonjëherë shtohen si agjentë për trashje në produktet të tregut të zi,pastaj perberja e aparaturave per avullim. Këto vajra mund të veshin qeskat e ajrit të mushkërive, duke parandaluar shkëmbimin e oksigjenit.Kjo ndodhe nga shtresimi i kimikateve siç janë THC dhe kanabinoidet e tjera, opioidet, agjentët prerës / tretës dhe aditivët e tjerë, pesticidet, helmet dhe toksinat.

• Ndërkohë, produktet e vapingut/avullimit nuk miratohen aktualisht nga FDA. Një urdhër gjyqësor i lëshuar në korrik e udhëzoi FDA të kërkonte që kompanitë që shisnin produkte cigare elektronike që nga gushti 2016 që të paraqisnin kërkesa për miratim deri në maj të vitit 2020. Në shtator, FDA propozoi një rregull që do të kërkonte nga prodhuesit e produkteve të mbajnë shënime në lidhje me statusin e marketingut ligjor të produkteve të tyre. Rregulli gjithashtu do të ndihmojë në sigurimin që aplikacionet e produkteve nga prodhuesit të përmbajnë informacione në lidhje me përfitimet dhe dëmet e mundshme të shëndetit publik të produkteve.

• Megjithatë edhe përdoruesit e cigareve elektronike dhe avullimit duhet të bëjnë skrening për veten e tyre për të pas mundësi të mbajnë në nivel toksinat që mund të konsumojnë prandaj edhe ne ju sugjerojmë që këto testime ti bëjnë herë pas here ku më mirë se sa në OML nën një përkujdesje të specializuar mjekësore dhe kualitative mjaftë të lartë të testimeve laboratorike.

Shkruar nga: Dr. Valbone Blaku, Specialiste e Mjekësisë Familjare, Olive Medical & Laborataory staf.

29 Mars, 2021

Kuriozitete rreth Zemrës

olivemedical Kërkime, Lajme, Blogu, Njoftim Shkruaj koment

Ilaçi më i mirë i është e qeshura.

Një e qeshur ‘me shpirt’ mund të qarkullojë 20% më shumë gjak në të gjithë trupin.

Kjo është arsyeja pse e qeshura është antidota e përsosur kundër stresit. Kur një person qesh, rreshtimi i mureve të enëve të gjakut zgjerohet dhe relaksohet.

Madhësia e zemrës tek të rriturit është sa madhësia e dy grushtave, ndërsa tek fëmijët është sa madhësia e grushtit të tyre.

Zemra rreh rreth 100,000 herë në ditë.

Zemra e të rriturve rreh mesatarisht 72x në minutë, 100,000x në ditë, 3,600,000x në vit dhe 2.5 miliardë herë gjatë jetës së tij.

Kur ju duket ndonjëherë sikur zemra ju rreh fortë ndodh për shkak të mbylljes së 4 valvulave të zemrës.

Impulsi elektrik:
Zemra ka impulsin e vet elektrik. Prandaj, mund të vazhdojë të rrahë edhe kur ndahet nga trupi, për sa kohë që ka një furnizim të mjaftueshëm me oksigjen.

Mungesa e gjumit:
Privimi për një kohë të gjatë nga orët e plota të gjumit, mund të shkaktojë rrahje të çrregullta të zemrës.
Vëllimi i gjakut të pompuar nga zemra, mund të ndryshojë nga 5-30 litra në minutë.
Një çezme kuzhine do të duhej të lihet hapur për 45 vite e të rrjedhë pa pushim, për të barazuar sasinë e gjakut të pompuar nga zemra.

Zemra e një gruaje rreh më shpejt në krahasim me zemrën e një burri.
Zemra e një burri mesatar rreh afërsisht shtatëdhjetë herë në minutë, ndërsa gruas mesatarisht i rreth 78 herë.

8 Mars, 2021

olivemedical Njoftim, Blogu Shkruaj koment

Gjithmonë mirënjohës për kontributin e jashtëzakonshëm të grave në çdo sferë të jetës.

Faleminderit që ekzistoni

Urime 8 Marsi për më të çmuarat tona

1 Mars, 2021

Temperatura mesatare e fëmijës

olivemedical Kërkime, Mjekësi, Blogu, Njoftim Shkruaj koment

Temperatura te fëmijët mund të jetë një ndër simptomat më shqetësuese për prindërit. Prindërit duhet ta dinë që temperatura nuk është një sëmundje por një simptomë e një sëmundje eventuale.
Temperatura mesatare e trupit të një fëmije sipas moshës është mesatarisht 37°C. Temperatura e trupit nuk është kurrë fikse, ajo mundet në çdo moment të ditës të ketë luhatje mandje mund të ndryshon edhe mbi +/- 1° C.

Për temperaturë të lartë bëhet fjalë, kur temperatura e trupit te foshnjat nën 3 muaj e tejkalon 38°C dhe të fëmijët më të vjetër e tejkalon 38.5°C.

Ekzistojnë shkaqe të ndryshme që shkaktojnë temperaturë të lartë.
Shkaku më i shpeshtë i temperaturës në moshën e fëmijërisë janë infeksionet, të cilat shkaktohen nga: viruset sezonale, bakteriet, pastaj dalja e dhëmbëve, reaksionet alergjike, vaksinimet dhe shkaqe tjera të rralla.
Ndërsa më rrallë, temperatura në fëmijë të vegjël mund të jetë si pasojë e pneumonisë, infeksioneve urinare, infeksioneve të veshit ose infeksione më të rënda në gjak apo si pasojë e meningjitit.

Edhe për mjekët nganjeherë është e vështirë të kuptojnë sidomos te i porsalinduri, a ka një infeksion viral të thjeshtë apo ka një infeksion më serioz (si një infeksion urinar, pneumoni, sepsë apo meningjit). Për këtë arsye mjekët mund të kërkojnë teste të tjera si: analiza gjaku (shpesh nga gjaku kapilar) apo urine ose grafi të mushkërisë etj. për të zbuluar shkakun e saktë të infeksionit.

Temperatura e lartë siç e përshkruam me lartë nuk është sëmundje, por është një simptomë apo shenjë e imunitetit mbrojtës të trupit. Temperatura lehtë e ngritur nuk është e rrezikshme dhe lartësia e temperaturës nuk ka varësi me seriozitetin e sëmundjes aktuale.

Sa duhet të jetë temperatura normale e fëmiut tim?
Temperatura trupore ndryshon dhe atë varësisht nga vendi ku matet temperatura.

Metoda Vlerat e temperaturës normale
Rektale (në zorrën e trashë) 36.6°C deri 38°C
Gojë 35.5°C deri 37.5°C
Aksilare (nën sqetull) 36.5°C deri 37.5°C
Vesh 35.8°C deri 38°C

Ku duhet të matet temperatura, varësisht nga mosha e fëmijës?

1. Prej lindjes deri në moshën 3 mujore – temperatura duhet të matet në mënyrë:
REKTALE (në zorrën e trashë).
2. Prej moshës 3 mujore deri në moshën 3 vjeqare – temperatura mund të matet ne:
BALLË, NËN SQETULL, VESH*, GOJË (BIBERON TERMOMETËR), REKTALE.
* Mos përdorni një termometër dixhital të veshit derisa fëmija juaj të mos jetë të paktën 6 muajsh.
3. Prej moshës 3 vjeqare e më të vjetër – temperatura mund të matet në:
GOJË, VESH, BALLË, NËN SQETULL.

Akademia Amerikane e Pediatrisë rekomandon vetëm përdorimin e termometrave dixhitalë në fëmijë. Kjo për arsye se termometrat me merkur mund t`i ekspozojnë fëmijët ndaj helmimit me merkur (zhivë) në rast të dëmtimit të tyre.

Temperatura e lartë nuk është as e dëmshme e as e rrezikshme nese gjendja e përgjithshme e fëmijës është e mirë por është shenjë, që trupi po mbrohet ndaj infektisionit eventual.

Kur fëmija juaj është në një gjendje të përgjithshme të mirë (është aktiv, ka dëshirë të luaj, është me disponim dhe ushqehet mirë) ju nuk duheni t’ia uleni gjithsesi temperaturën e lartë, por duhet ta përcielleni gjendjen e fëmijës.

Temperatura e lartë mund të çoj edhe deri te ndikimi i gjendjes së përgjithshme të fëmijës tuaj.

Kur fëmija juaj nga temperatura e lartë e cila nganjëherë është e shoqëruar me ethe, ndjen; lodhje, plogështi, i shqetësuar, pinë pak, atëherë ju duhet të:
– Bëni banjë me ujë të vakët (gjithmonë kontrolloni temperaturën e ujit ë para larjes së fëmijës).
– Zhvisheni fëmijën tuaj dhe ta visheni me rroba të holla apo mbuloni lehtë.
– Temperaturat e larta mund të çojnë deri te humbja e lëngjeve, për këtë arsye jepni sa me shpesh sasi të vogla lëngjesh si: qumësht gjiri ose në mungesë të tij, qumësht formule, ujë, nelit (ORS) apo çaj kamomile.
– Jepni fëmijëve nën 6 muaj Paracetamol në formë të qirinjve apo sirup në sasi të llogaritur sipas kilogrameve ose sipas moshës apo sipas udhëzimeve të paketimit
Nëse fëmija është më i madh se 6 muaj mund t`i jepni fëmijës Paracetamol të kombinuar me Ibuprofen.
– Përcielleni gjendjen: temperatura do të duhen të ulet dhe gjendja e përgjithshme e fëmijës të përmirësohet.

Nëse fëmija juaj i ka simptomat vijuese:
– Fëmija juaj është nën 3 muaj moshë dhe ka temperature deri ose mbi 38°Celsius.
– Fëmija juaj ka dhimbje të kokës, qafë të shtanguar dhe i pengon drita.
– Fëmija juaj vjellë vazhdimisht dhe nuk pranon të pin
– Fëmija juaj qan pa lot dhe nuk e lagë pelenen.
– Fëmija juaj ka vështirësi në frymëmarrje ose frymë zënie.
– Fëmija juaj bëhet gjithnjë e më tepër apatik, letargjik.
– Fëmija nuk bëhet më mirë edhe përkundër dhënies së rregullt të antipiretikëve.
– Fëmija juaj ka më tepër se 2 ditë temperaturë të lartë edhe përkundër që ju i jepni çdo 6 orë Paracetamol.
– Fëmija juaj ka ngërçe – konvulsione febrile.
Atëherë ju duhet ta kontaktoni menjëherë mjekun e fëmijës tuaj.

Material i përgatitur nga: Dr. Lendrit Spahiu, mjek i fëmijëve dhe adoleshentëve në Olive Medical & Laboratory

17 Shkurt, 2021

17 Shkurti

olivemedical Lajme, Blogu, Njoftim Shkruaj koment

Urime Kosovë

31 Dhjetor, 2020

Urime Viti i Ri 2021

olivemedical Blogu, Njoftim Shkruaj koment

Ju falenderojmë shumë për këtë vit të suksesshëm me shumë sfida, por ishte pikërisht besimi dhe bashkepunimi i juaj ajo që na motivoi për të bërë gjithmonë më të mirën.

Duke shpresuar që viti 2021 të jetë vit i sukseseve për të gjithë ju, stafi i Olive Medical & Laboratory ju uron një vit të mbarë.